🩺 यशोगाथा : डॉ. माणिक भडंगे – कुष्ठरोग्यांच्या सेवेला आयुष्य वाहिलेले एक जीवनकार्य

Lepracy Eradication Worker : Dr.Manik Bhadange

” डॉ. माणिक भडंगे यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेला आयुष्य वाहिलं. त्यांच्या निःस्वार्थ सेवेने हजारो रुग्णांना नवं जीवन दिलं. वाचा ही प्रेरणादायी यशोगाथा, मानवतेचं खरं उदाहरण.”

माणसाचे जीवन जर केवळ स्वतःसाठीच असेल, तर ते केवळ अस्तित्व आहे; पण जेव्हा एखाद्याचे जीवन इतरांच्या सेवेसाठी वाहिले जाते, तेव्हा ते ‘यशोगाथा’ बनते. अशीच एक प्रेरणादायी गाथा आहे – डॉ. माणिक भडंगे यांच्या जीवनाची.

ते फक्त डॉक्टर नव्हते, तर एक विचार, एक ध्येय, आणि एक जिवंत उदाहरण होते की, सेवा हीच खरी साधना आहे.

🌼 प्रारंभ – एका संवेदनशील मनाचा प्रवास

डॉ. माणिक भडंगे यांचा जन्म एका सामान्य कुटुंबात झाला. लहानपणापासूनच त्यांना समाजातील अन्याय, दारिद्र्य, आणि रोगांनी त्रस्त लोकांची वेदना जाणवायची. वैद्यकीय शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी मोठ्या शहरात राहून संपन्न जीवन जगण्याऐवजी समाजासाठी काहीतरी करण्याचा निर्णय घेतला.

त्यांच्या मनात एकच विचार रुजला – “कुष्ठरोग्यांनाही माणूस म्हणून सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आहे.”

🕊️ कुष्ठरोग्यांची सेवा — समाजाच्या तिरस्कारातून श्रद्धेपर्यंत

कुष्ठरोग हा केवळ शारीरिक आजार नाही, तर सामाजिक बहिष्काराचंही प्रतीक आहे.
ज्यांना हा आजार झाला, त्यांना समाजातून हद्दपार करण्यात आलं, कुटुंबाने नाकारलं.
पण डॉ. भडंगे यांनी या सर्वांवर प्रेमाने, मायेने उपचार केले.

त्यांनी शेकडो कुष्ठरोग्यांना बरे करून पुन्हा समाजात स्थान मिळवून दिले.
त्यांचे क्लिनिक हे फक्त उपचार केंद्र नव्हते, तर “आशेचं मंदिर” बनले.

🏥 ‘सेवा हीच साधना’ – डॉ. भडंगे यांची कार्यपद्धती

ते नेहमी म्हणायचे –

“रुग्ण हा केवळ शरीर नव्हे, तो भावनांचा सागर आहे;
औषधांनी शरीर बरे होते, पण प्रेमाने मन.”

डॉ. माणिक भडंगे यांनी

• मोफत वैद्यकीय शिबिरे
• औषध वितरण केंद्रे
• पुनर्वसन योजना
• मानसिक सल्ला केंद्र

या माध्यमांतून हजारो रुग्णांच्या जीवनात आशेचा किरण आणला.

🌍 समाजातील बदल – कुष्ठरोगावरील भीती कमी करणे

पूर्वी लोकांना कुष्ठरोगाबद्दल चुकीच्या समजुती होत्या.
डॉ. भडंगे यांनी गावोगावी जाऊन जनजागृती केली की —
“कुष्ठरोग संसर्गजन्य नाही, उपचाराने तो पूर्ण बरा होऊ शकतो.”

त्यांनी शाळांमध्ये, ग्रामीण भागात, आणि पंचायतस्तरावर व्याख्याने देऊन समाजात जागरूकता निर्माण केली.

📘 World Health Organization – Leprosy Elimination
📗 National Leprosy Eradication Programme – India

🙏 भावनिक प्रसंग – रुग्णांच्या डोळ्यातील कृतज्ञता

एका वृद्ध रुग्णाने त्यांच्या पायांना स्पर्श करत म्हटलं,

“बाबा, माझ्या आयुष्याला तुम्ही पुन्हा माणूसपण दिलंत!”

त्या क्षणी डॉ. भडंगे यांच्या डोळ्यात आलेले अश्रू हे त्यांच्या सेवेचं खरे पारितोषिक होतं.
त्यांना ना प्रसिद्धी हवी होती, ना पैसा — फक्त “सेवा आणि समाधान” हेच त्यांचं ध्येय होतं.

💬 कुष्ठरोग्यांच्या हक्कांसाठी लढा

त्यांनी शासनाकडे वारंवार मागणी केली की —

• कुष्ठरोग्यांना अपंगत्व प्रमाणपत्र मिळावे
• त्यांना रोजगार व निवासाची सोय मिळावी
• समाजात त्यांचा सन्मान वाढवावा

त्यांच्या प्रयत्नांमुळे अनेक धोरणांमध्ये बदल झाले.
📘 Maharashtra Government Health Services – Leprosy Division

🌸 प्रेरणा नव्या पिढीसाठी

आज अनेक तरुण डॉक्टर, समाजसेवक आणि स्वयंसेवी संस्था
डॉ. भडंगे यांच्याकडून प्रेरणा घेत आहेत.

त्यांचा संदेश सोपा आहे —

“सेवा करायची असेल, तर स्वतःला विसरावं लागतं.
कारण सेवा म्हणजेच आत्मदान.”

🌿 मानवी मूल्यांची शिकवण

डॉ. माणिक भडंगे यांनी समाजाला शिकवले की —
कुठलाही रोग माणसाला कमी करत नाही,
पण तिरस्कार मात्र माणुसकी कमी करतो.

त्यांच्या जीवनातून हे स्पष्ट होतं की,
“खरी संपत्ती म्हणजे करुणा.”

🕯️ त्यांच्या कार्याचा सन्मान

त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले —

• राज्यस्तरीय “सेवागौरव पुरस्कार”
• “आयुष्यगौरव समाजसेवा सन्मान”
• आणि अनेक संस्थांचे आभारपत्र

पण ते नेहमी म्हणायचे,

“माझं खरं पारितोषिक म्हणजे एखादा रुग्ण हसताना पाहणं.”

🌻 निष्कर्ष – एक यशोगाथा, एक प्रेरणा

डॉ. माणिक भडंगे यांची कथा ही केवळ वैद्यकीय क्षेत्राची नाही,तर मानवतेच्या पुनर्जन्माची आहे.त्यांच्या सेवेमुळे असंख्य रुग्ण आज स्वाभिमानाने जगत आहेत.त्यांचे कार्य पुढच्या पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील.

📚 उपयुक्त दुवे अधिक अभ्यासाठी>>>

1. National Leprosy Eradication Programme, India
2. World Health Organization – Leprosy Overview
3. Maharashtra Government – Health Department
4. The Leprosy Mission Trust India
5. India Leprosy Foundation –
   

Read more >>>>> 

शिरूर शहरात शंभर खाटांचे उपजिल्हा रुग्णालय सुरू करण्याची मागणी : राज्यमंत्री सौ. मेघनाताई साकोरे यांना निवेदन! 

१५ ऑगस्ट २०२५ : स्वातंत्र्यदिन, इतिहासापासून उद्याच्या भारतापर्यंत !

About The Author

Dr.Nitin Pawar

डॉ. नितीन पवार (D.M.S. – Management)
पत्रकार, संपादक, लेखक, ब्लॉगर व मानव अधिकार कार्यकर्ते.
शिरूर (पुणे) येथील रहिवासी.
सत्य, निष्पक्ष आणि समाजाभिमुख पत्रकारितेद्वारे ग्रामीण भागाचा आवाज बुलंद करण्यासाठी कार्यरत.
📧 np197512@gmail.com | 🌐 www.shirurnews.com

See author's posts